Żylaki kończyn dolnych

Żylaki kończyn dolnych to jedna z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, dotykająca nawet 20–50% kobiet i znaczny odsetek mężczyzn w krajach Europy Zachodniej. Są to trwale poszerzone, wydłużone i kręte żyły powierzchowne o średnicy powyżej 3 mm, widoczne pod skórą nóg jako sinoniebieskie uwypuklenia.​

Czym są żylaki?

Bezpośrednią przyczyną powstawania żylaków jest nadciśnienie żylne, które powstaje wskutek niewydolności lub zniszczenia zastawek żylnych. Krew zaczyna zalegać w naczyniach, żyły rozciągają się i tracą swoją elastyczność, a ściany naczyń ulegają trwałemu uszkodzeniu. Toczący się proces zapalny zwiększa lepkość krwi i może prowadzić do groźnej zakrzepicy.

Czynniki ryzyka

Na rozwój żylaków wpływa wiele czynników. Do najważniejszych należą:​

• Wiek powyżej 45 lat oraz płeć żeńska

• Predyspozycje genetyczne (żylaki w rodzinie)

• Otyłość (BMI > 30 kg/m²)

• Praca w pozycji siedzącej lub stojącej przez wiele godzin

• Ciąża i stosowanie antykoncepcji hormonalnej

• Niska aktywność fizyczna i dieta uboga w witaminę C i krzem

• Palenie papierosów i nadużywanie alkoholu

• Noszenie butów na wysokim obcasie (powyżej 8 cm)

Objawy – od łagodnych do poważnych

Pierwsze objawy żylaków są często subtelne i łatwe do zbagatelizowania. Na początku pojawia się uczucie ciężkości i zmęczenia nóg, mrowienie, pieczenie oraz nocne skurcze łydek. Z czasem dołączają obrzęki wokół kostek (szczególnie wieczorem), widoczne poszerzone żyły i świąd skóry.

⚠️ Jeśli zauważasz u siebie pierwsze niepokojące symptomy, koniecznie zapoznaj się z artykułem: Żylaki kończyn dolnych – pierwsze objawy, których nie wolno ignorować

W bardziej zaawansowanych stadiach pojawiają się przebarwienia i stwardnienia skóry, wypryski oraz trudno gojące się owrzodzenia żylne. Nagły, silny ból i obrzęk jednej nogi mogą świadczyć o zakrzepicy żył głębokich i wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.​

Rodzaje żylaków

Rozróżnia się trzy podstawowe typy zmian naczyniowych:​

• Teleangiektazje (pajączki) – drobne, płytko położone naczynka, głównie problem kosmetyczny

• Żylaki siatkowate – widoczne w dole podkolanowym lub na łydce, rzadko bolesne

• Żylaki głównych pni żylnych – widoczne na łydce lub w okolicy piszczela, często powodują dolegliwości bólowe

Leczenie i profilaktyka

Metody nieinwazyjne

We wczesnych stadiach podstawą leczenia jest kompresjoterapia – stosowanie pończoch lub podkolanówek uciskowych odpowiedniej klasy. Uzupełnia się ją farmakoterapią z preparatami zawierającymi diosminę, hesperedynę, wyciąg z kasztanowca lub ruszczyka kolczastego, które wzmacniają ściany naczyń i zmniejszają stan zapalny.​

Metody inwazyjne

Gdy żylaki są bardziej zaawansowane, stosuje się:​

• Skleroterapię – wstrzyknięcie środka powodującego zarośnięcie żyły

• Ablację laserową (EVLT) – zamknięcie naczynia wiązką lasera pod kontrolą USG

• Ablację parą wodną (SVS) – skuteczna nawet przy krętych żylakach

• Leczenie chirurgiczne (stripping) – usunięcie żyły, skuteczne przy każdej wielkości zmian

• Klejenie żylaków – wykorzystanie klejów tkankowych do zamknięcia naczynia

Profilaktyka na co dzień

Regularna aktywność fizyczna, utrzymanie prawidłowej masy ciała, dieta bogata w witaminę C i kwasy omega-3, rezygnacja z palenia tytoniu oraz unikanie długiego stania lub siedzenia to filary skutecznej profilaktyki żylaków. Pończochy uciskowe I klasy warto nosić profilaktycznie już przy pierwszych oznakach dyskomfortu w nogach.​